نتایج همکاری توسعه‌ای آلمان

دستیابی، نتایج نظارت و ارزیابی انتقادی - کارکرد همکاری توسعه‌ای آلمان با افغانستان اینگونه است.

همکاری آملان با افغانستان

پیشینه

تمام برنامه‌های همکاری توسعه‌ای آلمان با افغانستان از آغاز برای دستیابی به نتایج پایدار طراحی شده‌اند. این بدین معناست که پروژه‌ها به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده‌اند که منجر به منافع بلند مدت برای مردم افغانستان می‌شود. این مهم است که دولت و همکاران خصوصی در افغانستان مسئولیت اجرای اقدامات و وظایف پروژه را به طور مستقل در آینده بر عهده  گرفته بتوانند. تیمی از متخصصان در مراحل اولیه برنامه ریزی هر پروژه، درباره امکان‌پذیری  آن یک بررسی ساحوی انجام می‌دهند. این کار تضمین می کند که اقدامات برنامه‌ریزی شده‌ی همکاری توسعه‌ای آلمان عملی و پایدار بوده و حساسیت جنسیتی و احترام به حقوق بشر را مد نظر گرفته است.

نتایج همکاری‌ توسعه‌ای تغییرات مثبتی است که می‌خواهد از طریق یک اقدام خاص به آن‌ها دست یابد. به منظور نشان دادن اینكه نتایج واقعاَ حاصل شده‌اند، پیشرفت انکشافی حاصل شده در هر پروژه به شکل مداوم مورد نظارت قرار می‌گیرد و سپس در پایان پروژه در مطابقت با استندردهای كیفیت بین‌المللی با جزئیات ارزیابی می‌گردد.

از اواخر سال 1388 بدینسو با کمک یک سیستم ردیابی، معلومات مربوط به همکاری توسعه‌ای آلمان با افغانستان در بخش های اقدامات ساختمانی، خدمات مالی، دوره های تربیوی، آموزش مداوم و سایر موارد جمع آوری شده است. این سیستم ردیابی در چارچوب برنامه پیشرفت توسعه برای شمال افغانستان ایجاد شده بود. هدف این سیستم  ثبت اقدامات تطبیق شده و اطمینان از گزارش‌دهی معتبر بود. هدف از این سیستم همچنان ارائه یک گزارش دقیق به مردم و مالیات دهندگان از چگونگی استفاده از تمویل مالی و نتایج به دست آمده بود.

در سال 1393 سیستم ردیابی به آنچه که اکنون ردیاب توسعۀ آلمان برای افغانستان یا DevTracker گفته میشود، ترقی نمود. از آن زمان بدینسو، از این دیتابیس برای جمع آوری مداوم اطلاعات بازدهی که معلومات کمی و کیفی مربوط به نتایج همکاری آلمان با افغانستان را شامل میشود، استفاده شده است. این سیستم، اطلاعات را در یک فارمت کاربرپسند ارائه میدهد که تضمین می کند اطلاعات برای گزارش‌دهی شفاف، سریعتر قابل تحلیل است.


Screen shot DevTracker

اطلاعات و معلومات جمع آوری شده توسط ردیاب توسعه (DevTracker) یک نظارت مفصل از تمام پروژه های موجود در افغانستان را ارائه می دهد و به روش های مختلفی مورد استفاده قرار می گیرد. کاربرد اصلی این اطلاعات در روابط عامه است. از این اطلاعات همچنین برای ارائه معلومات مشخص به وزارتخانه های آلمان و افغانستان و سفارت آلمان در افغانستان استفاده می شود. بر علاوه، اطلاعات و معلومات جمع آوری شده به حیث یک پایه مهم برای انجام تحلیل های بیشتر، به طور مثال برای انجام بررسی های تأثیر و همچنین ارزیابی پروژه های فردی ویا تمام کارنامه افغانستان به کار میرود.

منتخباتی از دیتابیس در پاسخ به سؤالات مشخص ارائه خواهد شد.

برای کسب معلومات از ردیاب توسعه (DevTracker) برای اهداف تحقیق، لطفاً یک درخواست فردی به همراه یک توضیح مختصر از پروژه تحقیقی خود را به ایمیل آدرس  devtracker-afg@giz.deارسال نمایید.

بر علاوه، شما می توانید اطلاعات کلان مربوط به اکثر پروژه های تمویل شده توسط دولت آلمان را در دیتابیس آزاد قابل دسترس وزارت اقتصاد افغانستان تحت عنوان دیتابیس کمک های انکشافی (DAD) بدست آورید.


هدف از نظارت بر نتایج اساساً افزایش موثریت و کارایی اقدامات پروژه میباشد و از این طریق بهترین بازده انکشافی ممکن  در اثر مصرف کردن تمویلات مالی به دست می آید. به این ترتیب، پیشرفت های حاصل شده و همچنین نواقص موجود در تمامی اقدامات پروژه قابل مشاهده تر میگردد. جمع آوری بلند مدت اطلاعات و امکان مقایسه بر اساس آن، نتیجه گیری هایی را به دست می آورد که باعث طراحی پروژه های آینده به شکل موثرتر میشود.

تطبیق

نظارت

اقدامات همکاری آلمان با افغانستان در سطوح مختلف مورد نظارت قرار میگیرد و با کمک دیتابیس ها ثبت می گردد.

این کار در سطح بین المللی به همکاری سایر نهادهای بین المللی انجام می شود:

فعالیت های نظارتی به طور مشترک با کشور همکار افغانستان و نهادهای آن اجرا می شود:

  • دیتابیس کمک های انکشافی (DAD) وزارت اقتصاد افغانستان (DAD) درمورد چارچوب مالی، دامنه اقدامات انجام شده توسط تمام نمایندگی های تمویل کننده مالی دو جانبه و چند جانبه و برنامه های مشخص همکاری آلمان با افغانستان معلومات ارائه می دهد. این دیتابیس که هر سال به منظور شامل سازی آخرین اطلاعات به روز می شود، به لسان های دری و انگلیسی برای عموم مردم قابل دسترس است.
  • در پهلوی فعالیت های مشخص نظارتی، دولت آلمان به منظور بهینه‌سازی فرآیندهای نظارتی و ارزیابی و کارآیی بیشتر آنها با فعالیت های مشاوره دهی و اقدامات ظرفیت سازی از وزارتخانه های افغانستان پشتیبانی می کند.
  • نتایج فعالیت های تطبیق شده در هر پروژه که توسط دولت آلمان تمویل مالی می شود، بطور مداوم مورد نظارت قرار می گیرد.

ارزیابی و مرور کارنامه

پس از تطبیق اقدامات توسعه ای، این اقدامات به صورت تصادفی توسط ارزیابی کنندگان خارجی در مطابقت با استندردهای کیفیت بین المللی (معیارهای OECD-DAC) ارزیابی می شوند. ارزیابی اقدامات براساس معیارهای ذیل است:  فراگیر ساختن نتایج توسعه ای به دست آمده، ارتباط به وضعیت مشخص، موثریت از نظر دستیابی به هدف، کارآیی اقتصادی ، ثبات طولانی مدت و وابستگی با اقدامات سایر تمویل کنندگان مالی. از نتایج ارزیابی ها برای ارتقای پروژه ها به صورت مفهومی و طراحی موثر‌تر آنها استفاده می‌شود.

تمرکز استراتژیک اولویت های سیاست توسعه ای وزارت همکاری اقتصادی و توسعه دولت فدرال آلمان(BMZ) روی سند استراتژی کشور 1396-1393 و مقاله دیدگاهی همکاری سیاست توسعه ای با افغانستان می باشد. هر دو اسناد اهداف سیاست انکشافی را تعریف می كنند كه باید با پایان یافتن پروژه های مربوطه  به انها دست یافت و یک ارزیابی مستقل از کارنامه ی افغانستان را بدست می آورد. ارزیابی های موقت، آخرین پیشرفت ها را بررسی می کند و به طراحی استراتژی بعدی کشور و تنظیم تمرکز استراتژیک همکاری های توسعه ای آلمان با افغانستان کمک می کند. اطلاعات ردیاب توسعه DevTracker در توسعه استراتژی های جدید گنجانیده شده اند و از بررسی جامع تمام اقدامات فردی پشتیبانی می کند.

یک ارزیابی و یا مرور کارنامه‌ی رویکرد کلی و نتایج به دست آمده برای سال 1399/1400 تهیه شده است. ارزیابی کنندگان مستقل در پهلوی مسایل دیگر از "ارزش پایه" به دست آمده در سال های 1393 و 1394 برای اندازه گیری هر گونه تغییری که نسبت به وضعیت اولیه رخ داده است استفاده می کنند. ردیاب توسعه  به حیث یک منبع معلومات جامع و ارزیابی و نظارت بر اطلاعات جمع آوری شده در پروژه های فردی مورد استفاده قرار می گیرد. به علاوه، BMZ در چارچوب سروی مردم افغانستان در ولایات شمالی اولویت بندی شده همکاری توسعه ای آلمان (همکاری توسعه ای آلمان: گرایش ها و تأثیرات در شمال افغانستان | 1397-1395) هر دو سال یکبار اطلاعات را بیشتر از آن ولایاتی جمع آوری کرده است که در آن‌ها سازمان های همکاری توسعه ای آلمان به ویژه فعال هستند و شواهدی از تغییرات انکشافی را نشان می دهند

مرور جامع بر گزارشهای ارزیابی از سال 1387 الی 1397

وزارت همکاری اقتصادی و توسعه دولت فدرال المان(BMZ) یک ارزیابی و یا مرور بر دوسیه تمام اقدامات برای سالهای 1400/1399 برنامه ریزی کرده است. در آماده گی برای این ارزیابی، یک متخصص خارجی، پروفسور کریستوف زورکر از دانشگاه اتاوا به نمایندگی از BMZ یک بازنگری جامع بر ارزیابی های همکاری توسعه ای در سالهای 1387 الی 1397 را انجام داد. هدف از این بازنگری جامع ارائه یک نظارت دقیق و مستدل به همراه شواهد مقایسوی از اوضاع در سکتور های مختلف همکاری آلمان با افغانستان به ارزیابی کنندگان بود. آموخته های مربوط به تعهد آینده دولت آلمان را می توان از بازنگری جامع بدست آورد. این بازنگری جامع همچنین برای تحلیل چگونگی موقعیت گیری بهتر جامعه بین الملل در افغانستان در آینده انجام شد. به علاوه، این تحلیل یافته هایی را ارائه می کند که می تواند در صورت برنامه ریزی برای سهم گیری در سایر کشورهای شکننده مانند مالی، عراق، سوریه ویا لیبی مفید باشند.

انواع مختلفی از گزارش های ارزیابی که توسط دامنه گسترده ای از اجرا کنندگان دوجانبه و چند جانبه جمع آوری شده است، برای انجام تحقیق (به عنوان مثال بررسی تأثیر، بازنگری عملکرد ، بررسی تشریحی ، ارزیابی دو جانبه در سطح کشور و غیره) مورد استفاده قرار گرفت. نشریات انگلیسی مربوطه (مقالات، کتاب ها ، مقاله های کنفرانس، گزارش ها) که بین سال های 1387 و 1397 منتشر شده اند از طریق جستجوی سیستماتیک ادبیاتی شناسایی شده اند. در مجموع شش دیتابیس اصلی جستجو شدند و برای تحقیقات جستجوی دستی گسترده‌ای انجام شد. ویب سایت‌های نهادهای توسعه‌ای مربوطه تمام کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی(OECD) و کمیته کمک های انکشافی( DAC)، تمویل کنندگان مالی چند جانبه مانند بانک جهانی، بانک توسعه آسیایی، سازمان ملل متحد و نمایندگی های سازمان ملل و ویب سایتهای سازمانهای غیردولتی منتخب با کارنامه‌های بزرگ در افغانستان جستجو شدند. همچنین ویب سایت بازرس ویژه ایالات متحده امریکا برای بازسازی افغانستان(SIGAR) برای نشریات مربوطه جستجو شد.

براساس معیارهای  گنجایش از پیش تعریف شده، 148 تحقیق انتخاب گردید و سپس در بازنگری جامع  تحلیل و خلاصه شدند. ارزیابی های انتخاب شده به پنج گروه تقسیم شد. در مجموع  ازاین گروه ها پنج گزارش و همچنین یک  گزارش خلاصه  در قالب یک مقاله چاپیا به دست آمد:

 

 

مقاله چاپیا: بازنگری جامع بر ارزیابی های کمک های انکشافی به افغانستان، 1397-1387

بخش 1 بازنگری سیستماتیک بر ارزیابی تاثیرات کمکهای انکشافی در افغانستان، 1397-1387

بخش 2 گزارش خلاصه از یازده ارزیابی دو جانبه در سطح کشور

بخش 3 خلاصه ی گزارش های منتخب بازرس ویژه ایالات متحده امریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار)، 1397-1387

بخش 4 گزارش خلاصه از گزارش های ارزیابی توسط بانک توسعه آسیایی، 1397-1387

قسمت 5 گزارش خلاصه از گزارش های ارزیابی انتخاب شده توسط سازمان های چند جانبه و سازمان های غیر دولتی، 1397-1387

 

 

این بازنگری جامع، گسترده ترین نظارت سیستماتیک از وضعیت تلاش های بین المللی در افغانستان است. مقاله چاپپا نتایج را در چارچوب شرایط بسیار دشواری که جامعه تمویل کننده مالی در این کشور جنگ زده پیدا کرده اند، ارزیابی میکند. در این مقاله تغییرات سیاسی پیچیده در جامعه افغانستان و همچنین نقش جامعه جهانی و فشار سیاسی شدیدی که ایشان برای دستیابی به نتایج سریع تحت شرایط امنیتی بسیار دشوار روبرو شده، بررسی شده است.

نتیجه گیری های بدست امده در بازنگری جامع تامل برانگیز و نگران کننده است. به طور خلاصه می توان گفت که موفقیتهای خاصی حاصل شده است - دسترسی به  حفظ الصحه و آموزش  اساسی به شکل چشمگیری بهبود یافته است. اکنون آب آشامیدنی پاک به شکل گسترده تری در دسترس است، جاده ها و پل ها بازسازی شده اند، هم اکنون برق در بسیاری از قریه ها توزیع میگردد ، خدمات اساسی دولتی در دسترس هستند، و زیرساخت های اساسی کوچک و انواع مختلفی از برنامه های تربیوی وضعیت معیشت مردم  را در جوامع روستایی بهبود بخشیده است. با این حال، اکثر اهداف اصلی حاصل نشدند.

یکی از یافته ها  به وضوح نشان می دهد که جامعه بین الملل بارها درباره توانایی  خود و همکاران افغانی خود درایجاد تحول سریع اجتماعی براورد بیش از حد توانایی خود داشتند. پروژه هایی که به بهترین شکل نتیجه دادند، پروژه هایی بودند که در سطح محلی تطبیق شده بودند، دارای اهداف عادی بودند و مزایای محسوس مستقیمی به همراه داشتند. مشخصاَ مداخلت ها در بخش های صحی و آموزش ابتدایی و آن بخش هایی که برای بهبود وضعیت معیشت مردم طراحی شده اند، نتایج مثبتی حصول کرده اند. پروژه های پیچیده جهت ظرفیت سازی و تغییر دیدگاه مردم به ندرت موفقیت آمیز بودند. برای مثال، تلاش ها برای ایجاد ظرفیت نهادی در مراکز اداری افغانستان ویا مربوط به حاکمیت قانون و مسائل جندر به ندرت ثمربخش بودند.

نتایج بدست آمده

مردم و دولت افغانستان با حمایت تلاشهای انکشافی عمده ای که توسط جامعه بین الملل صورت گرفته، از سال 1380 بدین سو پیشرفت چشمگیری داشته اند. پیشرفت ها به ویژه در بخش های دسترسی به آموزش و دوره های تربیوی، حفظ الصحه ، برق و آب، توسعه ظرفیت های سازمانی مقامات دولتی مرکزی و ولایتی و حکومتداری خوب به دست آمده است. کیفیت زندگی در بسیاری از اجتماعات افغانستان به شکل چشمگیری بهبود یافته است. در حال حاضر حدود 75 فیصد از جمعیت به خدمات اساسی صحی دسترسی دارند (1380: 8 فیصد)، مرگ و میر مادران به 396 مورد در هر100000 زایمان کاهش یافته است (1380: 1,050)، حدود 30 فیصد از جمعیت به شبکه برق دسترسی دارند (1381: 6 فیصد) و 55 فیصد از مردم افغانستان به آب آشامیدنی پاک دسترسی دارند (1380: 30 فیصد). هم اکنون تعداد بیشتری از اطفال به مکتب می روند. در سال 1398 9.2 میلیون طفل در مکتب بودند که 3.6 میلیون نفر از این اطفال دختران بودند (1380: در مجموع یک میلیون طفل در مکتب). درعین زمان، نرخ فقر از سال 1394 بدین سو دوباره در حال افزایش است و اکنون نرخ فقر 55 فیصد می باشد.

ساختارها و خدمات سازمانی دولت افغانستان به آهستگی پیشرفت میکنند. اما آنها قادر به پاسخگویی به افزایش تقاضا و مقتضیات نیستند. دولت موفق شده است سهم خود را در تأمین بودجه به 45 درصد افزایش دهد. با این وجود، دولت فاقد ظرفیت برنامه ریزی و تطبیق و حکومتداری خوب است. فساد و قوم پرستی و جنگ و اقتصاد وابسته به مواد مخدر، پذیرش دولت در میان مردم را تضعیف می کند. دولت افغانستان قادر نیست به تنهایی زیرساخت های این کشور را به اندازه کافی حفظ کند.

از دیدگاه اقتصادی، افغانستان ظرفیت انکشافی عمده ای دارد. زیرا که این کشور از مواد خام اولیه فراوانی (بزرگترین ذخایر مس جهان و همچنین نفت، گاز طبیعی، زغال سنگ، لیتیوم ، طلا ، سنگهای قیمتی) برخوردار است و می تواند از لحاظ تیوری مقادیر بسیار زیادی انرژی از منابع قابل تجدید تولید کند. اگر تلاش های ادغام منطقوی پیشرفت بیشتری داشته باشد، افغانستان همچنین می تواند در آینده به یک مرکز لوجستیکی مبدل شود. در حال حاضر توسعه زراعتی مهمترین محرک رشد اقتصادی است. به همین دلیل دولت افغانستان روی سکتور زراعت تمرکز دارد. با توسعه زیرساخت ها موفقیت های دیگری نیز حاصل شده است. با این حال، به دلیل اوضاع امنیتی شکننده سرمایه گذاری های خصوصی افغانی ویا بین المللی بسیار اندکی در این بخش صورت میگیرد.

با توجه به این واقعیت که افغانستان یکی از کشورهایی است که توسط تغییرات اقلیمی به شدت صدمه دیده است، وضعیت کلی افغانستان سخت تر شده است. علاوه بر این، به دلیل تاثیرات تغییرات اقلیمی و رشد سریع جمعیت در کشور، درگیری بر سر آب و سایر منابع طبیعی و زمین در حال افزایش است. صرف نظر از فقدان چشم اندازمثبت اقتصادی و سیاسی برای آینده، وضعیت امنیتی وخیم به ویژه نگرانی بزرگی در میان بسیاری از مردم افغانستان ایجاد می کند.

بسیاری از ارزیابی ها به نواقص مستمر در رابطه با احترام به حقوق بشر،  پیشرفت بسیار محدود در زمینه حقوق زنان، سطح بالای انفکاک از مکاتب، سطح پایین داخله  دختران در مکاتب، ادامه سطح بالای بی سوادی ،رشد اقتصادی ناکافی و فساد در دولت افغانستان اشاره می کند.

با این حال، اکثر ارزیابی ها همچنین به نواقص موجود در بین تمویل کنندگان مالی دو جانبه و چند جانبه اشاره دارد. در اینجا یک مشکل عدم هماهنگی رویکردها و اقدامات انجام شده بین کشورهای تمویل کننده است. اغلب ساختارهای موازی نهادی  ایجاد می شدند و توجه چندانی به تقویت مساویانه نهادهای دولتی افغانستان در سطح مرکزی و محلی نمی شد. در انتخاب اجراکنندگان و نهادهای همکار برای همکاری توجه بسیار اندکی می شد. فعالیت های توسعه ای به شکل نابرابر در سراسر ولایت ها توزیع می شد، در حالی که در افغانستان ظرفیت سازمانی برای تطبیق فعالیت های توسعه ای به اندازه کافی در دسترس نبود. این یکی از دلایلی است که فساد گسترده در برخی موارد حتی بدتر شده است.

لازم است در آینده برای دستیابی به پیشرفت چشمگیرتر از مفاهیم و استراتیژی های اصلاح شده بکار گرفته شود و سرانجام پس از گذشت بیش از 40 سال جنگ به مردم افغانستان امید به آینده بدهد.

آخرین نتایج همکاری آلمان با افغانستان در بخش نظارت اطلاعات خلاصه شده است و پیشرفت حاصل از اقدامات تمویل شده توسط دولت آلمان را نشان می دهد.