داشتن مربی در مکتب باعث یادگیری بهتر می شود

سه سال قبل، خانم گیتا که جدیدا فارغ التحصیل شده بود، دربارۀ آغاز کارش در یک مکتب در مزارشریف ولایت بلخ خیلی شور و شوق داشت. پس از گذران آموزش به عنوان معلم ریاضی در انستیتوت تربیۀ معلم، وی عقیده داشت که با تدریس خوب، برای شاگردانش یک آیندۀ بهتر را به ارمغان می آورد.

اما فقط پس از چند هفته گیتا به خاطر می آورد که او چقدر با واقعیت دست و پنجه نرم می کرد: «صنف بسیار کوچک است و شمار شاگردان زیاد. برخی از آنها واقعا به سرعت می آموزند اما بعضی ها هم هستند که باید همه چیز را برای شان چند بار تکرار کنم تا درس در ذهن شان بنشیند. اگر من همه چیز را فقط یک یا دو بار به این کودکان توضیح بدهم، آنها قادر نخواهند بود تا جمع اعداد را انجام دهند. من برای این گونه دشواری ها هیچ آماده نبودم و واقعا شروع به مبارزه کردم.»

گیتا به گونۀ فزاینده ناامید شد. ولی سال گذشته، استاد زبان دری، مومنه، مربی گیتا شد. مومنه یک آموزگار مجرب است که در این مسلک برای مدت ده سال کار کرده است. مومنه می تواند کاملا ناامیدی همکار جوانش را درک نماید زیرا خودش نیز زمانی که نخست به معلمی آغاز کرد، مجبور بود با دشواری های مشابهی مقابله نماید. از این رو، وقتی سرمعلم او از وی تقاضا کرد که به صفت مربی، معلمان را آموزش دهد، وی این پیشنهاد را با خوشنودی پذیرفت. «من از تمام نگرانی ها و نیازمندی های معلمان در زمان آغاز کارشان آگاهی داشتم. ولی آموزش مربی گری به من آموخت که چگونه به این افراد جوان راهنمایی ای را که نیاز دارند، ارایه بدهم. به گونۀ مثال، در جریان آموزش ما در این باره صحبت کردیم که اعتمادسازی با معلمان جدید، تشویق آنها و حمایت از آنها چقدر مهم است.» تا کنون بیش از ۱۵۰ معلم در این دوره آموزشی پنج روزه اشتراک ورزیده اند. مومنه همچنین آموخته است که چگونه دربارۀ دروس انفرادی با همکاران جوان خویش صحبت نماید و اجراآت آنها را با ایشان مورد بررسی قراردهد. هنگامی که یکی از آموزندگان از او مشورت می خواهد، وی غالبا می رود و در جریان درس می نشیند. وقتی درس تمام شد، او یکجا با آموزندۀ خویش دربارۀ درس می اندیشد و در مورد این که چه چیز خوب گذشت و چرا چیزهای دیگر مطابق برنامه عملی نشد، بحث می کند. مومنه که در رشتۀ معلمی تجربۀ کافی دارد، به صورت واضح می گوید: «من به معلم نمی گویم که یک چیز درست یا نادرست است. در عوض، ما یکجا نقاط ضعف را مرور می کنیم. من فکر می کنم این رویکرد به من اجازه می دهد که تجربه ام را انتقال بدهم و معلمان جدید را قادر سازم که در یک مدت زمان کوتاه به معمان واقعاً خوب تبدیل شوند.»

حکومت آلمان در عرصۀ اصلاح و بهبود تعلیمات ابتدایی از سال ۲۰۰۵ بدینسو  به افغانستان کمک می کند. برنامۀ مربی گری بخشی از این همکاری به شمار می آید. طی این برنامه کارشناسان مجرب عرصه آموزش آماده می شوند تا همکاران جوان خویش را راهنمایی و حمایت کنند. آنهایی که تازه از آموزش معلمی فارغ می شوند، فاقد تجارب عملی اند و واقعا نمی دانند که دروس خویش را چگونه به شکل درست آماده سازند، با شاگردان اخلالگر چگونه برخورد کنند یا شاگردان خویش را چگونه تشویق نمایند. مومنه می گوید: «با حضور ما مربیان، این معلمان جوان در کنار خود اشخاصی را دارند که می توانند به آنها اعتماد کنند و دیگر این احساس را ندارند که در برابر کوه چالش ها کاملاً تنها اند. آنها می توانند همه چیز را بپرسند.» گیتا پس از سکوت ابتدایی اش، اکنون به مومنه کاملا اعتماد دارد. این معلم جوان به زودی آموخت که وی یگانه کسی نیست که نمی داند طرزالعمل های اداری مکتب چگونه کار می کند یا برای آمادگی درست درس به چه نیاز است و کدام شیوه های آموزشی در کدام موضوعات باید استفاده شوند –فهرستی که ممکن است پایانی نداشته باشد. به نظر مومنه، این یک امر کاملا طبیعی است: «در روند آموزش، همه چیز نظری است. شیوۀ مشاهده و ارزیابی شاگردان و تحریک شور و شوق آنها به یادگیری چیزهایی نیست که شما در جریان آموزش آنها را بیاموزید. شما برای آن به تجربه نیاز دارید. به همین دلیل من فکر می کنم این خیلی خوب است که من می توانم تجربۀ خویش را با معلمان جوان شریک سازم.»

مومنه حداقل دوبار در هفته با چهار تن از آموزندگان خویش گفتگو می کند – او علاوه بر گیتا سه معلم زن جوان دیگر را نیز آموزش می دهد. در جریان این نشست ها زنان تجارب خویش را باهم شریک می سازند، دربارۀ مشکلاتی که با آن مواجه اند بحث می کنند و راه حل ها را جستجو می کنند.  گیتا به چند ماه اخیر برنامۀ مربی گری نظر می افکند: «هر زمانی که من پرسش ها یا مشکلاتی داشته باشم، می توانم به مومنه مراجعه نمایم، حتی وقتی که ما جلسه ای را برنامه ریزی هم نکرده باشیم. تا کنون وی همیشه توانسته است به من کمک کند. یکی از خوبی های دیگر این برنامه این است که من آموزندگان دیگر مومنه را نیز خیلی خوب شناختم. ما رابطه های خوب کاری را ایجاد نموده ایم و غالبا یکدیگر را یاری می رسانیم.»

سال انتشار:1396
برنامه: حمایت از تعلیمات ابتدایی و ثانوی در افغانستان (BEPA)
هدایت دهنده: وزارت همکاری اقتصادی و توسعه آلمان (BMZ)، ادارۀ توسعه و همکاری سویس (SDC)
ادارۀ همکار: وزارت معارف افغانستان
سازمان تطبیق کننده: Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH
ولایات: بدخشان, بلخ, کابل, کندز, سمنگان, تخار
هدف برنامه: ایجاد شرایط برای بهبود کیفیت تعلیمات ابتدایی و ثانوی
زمان: جون ۲۰۰۵ – اکتوبر 2019

 

با حضور ما مربیان، این معلمان جوان در کنار خود اشخاصی را دارند که می توانند به آنها اعتماد کنند و دیگر این احساس را ندارند که در برابر کوه چالش ها کاملاً تنها اند.
More stories in this sector