کسب تجربه‌ی حقوقی

۶ ماه دوره‌ی کارآموزی، وکیلان جوان در افغانستان را برای زندگی کاری آماده می‌کند. برای بسیاری از آنها، دوره کارآموزی پرتابی است بسوی شغلی امیدبخش.

برحق بودن و بدست آوردن عدالت دو چیز متفاوت است. چرا که همیشه اعمال قانون‌ حاکم، امکان‌پذیر نیست. ساختارهای قانونی غیررسمی،‌ اعمال قانون اساسی را به ویژه در قریه‌ها دشوار می‌کند. این بخصوص بر زنان تاثیر می‌گذارد چون همیشه نمی‌توانند از حقوق خود، آنگونه که دولت تضمین کرده، دفاع کنند.

بنابراین، همکاری آلمان با افغانستان کمک می­کند که سیستم حقوقی کارآمد ایجاد شود. Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH موظف است تا امنیت حقوقی همه شهروندان افغانستان را بهبود ببخشد. به عنوان مثال وزارت فدرال توسعه اقتصادی و همکاری آلمان (BMZ)، دوره‌های آموزشی ضمن خدمت را برای کارمندان نهادهای قضایی و مراکز دولتی و غیردولتی حل و فصلِ اختلافات تأمین مالی می‌کند.

برای توانمندسازی زنان، به ویژه در تحقق عدالت، پروژه همکاری آلمان با افغانستان برای توسعه حاکمیت قانون (RoL) با وزارت امور زنان و ادارات ولایتی آن در ایجاد نقاط به اصلاح کانونی جنسیتی (GFP) در ۷۳ ولسوالی شمال افغانستان همکاری کرده است. دراین نقاط کانونی جنسیتی، بانوان داوطلبی برای ترویج حقوق زنان کار می‌کنند. مهمترین وظایف آنها شامل اطلاع‌رسانی به زنان درباره حقوق شان و کمک به آنها در احقاق این حقوق است.

این برنامه با همکاری مدرسه‌های دینی، همچنین بر حقوق زنان تأکید دارد و با وزارت حج و اوقاف افغانستان کتابی درباره حقوق زنان در اسلام تهیه کرده است که برای آموزش ضمن خدمت برای معلمان دینی استفاده می‌شود. به عنوان مثال مدارس اسلامی نیز باید پذیرش حقوق زنان را تشویق کنند.

 به هر حال، آینده قانون در دست وکلای جوان است. برای تحصیلات خوب، صرفا حضور در سمینارها در دانشکده‌های حقوق و شرعیات کافی نیست. نسل بعدی کارشناسان حقوقی نیز باید تجربه عملی کسب کنند و حاکمیت قانون (Rol) به وکلای آینده فرصتی می‌دهد که دقیقا همین کار را انجام دهند.

دراین پروژه، کلینیک‌های حقوقی در ۶ دانشگاه در شمال افغانستان راه‌اندازی شده است. در آنجا دانشجویان دانشکده‌های حقوق و شرعیات تحت نظارت وکلای باتجربه روی قضیه‌های واقعی کار می‌کنند. این کلینیک‌های حقوقی هم برای دانشجویان و هم برای افرادی که برای مشاوره مراجعه می‌کنند سودمند است چرا که خدمات رایگان ارائه می‌دهند. از سال 1397 تا 1398 تقریبا 880 دانشجو – نیمی از آنها خانم ها – روی حدوداً ۱۹۰ قضیه حقوقی کار کردند.

برای تکمیل این فعالیت‌ها،‌ RoL با کلینیک‌های حقوقی و وزارت تحصیلات عالی همکاری کرده است تا برنامه کارآموزی برای فارغین دارای مدرک حقوق سکولار یا شرعی آغاز کند. از سال 1392، حدود ۵۵۰ زن جوان و ۵۳۰ مرد،‌ دوره‌ی کارآموزی تمام وقت را تکمیل کردند. در ابتدا، کارآموزی ۱ ماهه بود،‌ اما بعد تا ۶ ماه تمدید شد.

دوره‌ی کارآموزی شامل چندین مرحله مختلف است. وکلای جوان با وظایت مختلف ازجمله مواردی که فراتر از امور حقوقی است – مانند مدیریت پروژه،‌ کنترل و نظارت – تجربه کسب می‌کنند. هدف این دوره کارآموزی این است که وکلای مشتاق را با حیطه‌های انتخابی کاری و علایق ‌شان آشنا کند و بهترین آمادگی ممکن را برای یافتن شغل بعد از آن فراهم کند.

در بسیاری از مواقع، کارآموزی دقیقا همین کار را انجام می‌دهد. به عنوان مثال، شاکره، وکیلی از ولایت بلخ، پس از کارآموزی ۶ ماهه‌اش، شغلی موقتی به عنوان مدیر پروژه در مرکز تعلیمی زنان افغان (AWEC) پیدا کرد. اکنون او در آنجا از زنان در کسب‌وکار حمایت می‌کند. او مسئولیت مدیریت و هماهنگی پروژه‌ها را به عهده دارد. بر تطبیق برنامه‌ها و امور مالی نظارت دارد و پروژه‌های جدید را راه‌اندازی می‌کند.

شاکره مطمئن است که کارش را به خاطر کارآموزی­اش بدست آورده است: «من این شغل را بدون کارآموزی نمی‌توانستم بدست بیاورم چون هیچ تجربه‌ای نداشتم و هیچ چیزی درباره پروژه یا مدیریت مالی، گزارش‌نویسی، تطبیق برنامه‌ها یا هماهنگی نمی‌دانستم.» کارآموزی او را قادر ساخته مهارت‌های لازم را در مدت کوتاهی به لطف همکاران با تجربه‌اش کسب کند. «چون در کارآموزی­ام در حیطه مشابهی کار می‌کردم، آزمون ورودی برای شغل فعلی­ام نسبتا آسان بود و این کار را بدست آوردم.»

 شاکره در اوقات فراغتش می‌نویسد و تاکنون چندین نوشته را نشر کرده است. او خود را در ابتدای زندگی کاری­اش می‌بیند. در آینده می‌خواهد مدرک ماستری خود را بگیرد و بعد برای GIZ کار کند چون بخصوص علاقه‌مند برگزاری دوره‌های آموزشی و ورکشاپ‌ها و آگاه ساختن بیشتر زنان افغان نسبت به حقوق شان است.

عثمان حسنی (24 ساله) مانند شاکره، این طرح را سودمند می‌داند. او نیز کارآموزی تمام وقت ۶ ماهه را به پایان رسانده است و اکنون در اداره عدلیه ولایت بلخ در مزارشریف کار می‌کند. او در آنجا کارآموزی­اش را تکمیل کرد. این مرد جوان از شمال افغانستان می‌گوید که همیشه به حقوق علاقه‌مند بوده و به همین خاطر تصمیم گرفته که این رشته را در دانشگاه بخواند.

او به دنبال فرصتی بود تا دانش خود را افزایش دهد و تجربه کاری کسب کند. هنگامی که اعلان کارآموزی را در سایت ACBAR، اداره هماهنگی کمک‌های بشری و انکشافی برای افغان‌ها، دید به صورت آنلاین درخواست داد و به او فرصتی داده شد.

عثمان حسنی می‌گوید: «برنامه کارآموزی فرصتی عالی برای جوانان است. بنظرم برای من کارآمد بود – از طریق این برنامه من توانستم دانش حقوقی خود را افزایش دهم و تجربه کسب کنم که کمک بزرگی در شروع کارم بود. درباره ثبت و بررسی مدارک بسیار آموختم. این دانش برای شغل فعلی من بسیار مفید است.»

عثمان مانند شاکره بلافاصله شغل مناسبی پیدا کرد – با کمک تجربه خود از کارآموزی، مهارت‌های IT و دانش زبان انگلیسی­اش. عثمان حسنی همچنین می‌خواهد مدرک ماستری در حقوق بگیرد. هدف او شغلی در خدمات دیپلوماتیک است. شعار عثمان این است: «با پشتکار، سخت‌کوشی و افزایش دانش خود به اهداف خود می‌رسید.»

عثمان و شاکره قطعا به دانشجویان حقوق توصیه می‌کنند که از برنامه کارآموزی استفاده کنند. آنها می‌گویند که بهترین چیز تمدید کارآموزی تا یک سال است تا وکلای جوان بتوانند کار خود را با دانش تجربی بیشتری آغاز کنند. شاکره توضیح می‌دهد: «بسیاری از جوانان در کشور ما بیکار هستند چون هیچ تجربه‌ی کاری ندارند. بسیاری از کارفرمایان تنها افرادی را استخدام می‌کنند که تجربه کاری دارند. به این دلیل، برنامه کارآموزی کمک بزرگی است.»

نکته: تمام اعداد ذکر شده در بالا مربوط به سرطان 1398 است.

تاریخ نشر: ثور 1399
برنامه‌: توسعه حاکمیت قانون (Rol)
به دستور: وزارت فدرال توسعه اقتصادی و همکاری آلمان (BMZ)، اداره کل همکاری‌های بین‌المللی (DGIS) وزارت امور خارجه هلند
همکار: وزارت عدلیه افغانستان (MoJ)
سازمان تطبیق کننده: Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH
ولایات:‌ بدخشان، بغلان، بلخ، جوزجان، کابل، کندوز، سمنگان، تخار
هدف برنامه: برای بهبود قطعیت حقوقی، به ویژه دسترسی به خدمات حقوقی برای زنان در ۸ ولایت افغانستان
«چون در کارآموزی¬ام در حیطه مشابهی کار می‌کردم، آزمون ورودی برای شغل فعلی¬ام نسبتا آسان بود و این کار را بدست آوردم.»
More stories in this sector