بدخشان

دغه غرنۍ ولایت چې د افغانستان په شمال ختیز کې پروت دی د ۲۸ ولسوالیو څخه جوړشوی دی او د تاجکستان، چین او پاکستان سره ګډې پولې لري. د ولایت اصلي ژبه دري ده.

په دې ولایت کې بیخبنا کمزورې ده، پرله پسې طبیعي ناروي پیښیږي او ګڼ شمیر خلک روغتیاي څارنې، د څښاک اوبو او د انرژۍ سرچینو ته لاسرسۍ نلري. له دې کبله دغه ولایت د پخوا په شان د اقتصادي ودې او پراختیا په لاره کې د خنډونو سره مخامخ کیږي. د بدخشان د ۹۶۰۰۰۰ تنو اوسیدونکو د پاره کرهنه د عاید یوه اصلي سرچینه ګڼل کیږي. سره له دې هم دا ولایت د طبیعي سرچینو او کانونو له پلوه بډای دی چې یوه برخه یې اوس ایستل کیږي.

کوچني غرني کلي د ولایت د ټرانسپورټ د شبکې سره نه دي نښلول شوي، او له دې امله د دې شبکې د پراخولو په موخه کار روان دی ترڅو بدخشان د افغانستان د نورو سیمو سره ونښلوي. د ولایت مرکز فیض آباد هم یو هوایي ډګر لري چې اوس د مرستندویو سازمانونو، د ملګرو ملتو، د افغان پوځ او سوداګریزو الوتنو له خوا کارول کیږي.

د ډیرو کلونو راهیسې د افغانستان سره د المان د همکارۍ پروګرام په بدخشان کې د پوهنې، اداري اصلاحاتو، د قانون د واکمنۍ، اقتصادي پراختیا، د ناوریو د مخنیوي، خوراکي امنیت، او د څښاک د اوبو او د انرژۍ د برابرلو په ډګرونو کې کار کوي. یو زیات شمیر بیخبناي نوښتونو مرسته کړیده چې بدلونونه منځته راشي او د اوسیدونکو د ژوند شرایط سمون ومومي.

په دغه برخه کې په بدخشان کې د افغانستان سره د المان د همکارۍ د پروګرام د فعالیتونو په باب یوه لنډه کتنه لوستلای شی.

Projects in Focus

د ثبات جوړونې په موخه ودانیز کارونه په افغانستان کې د کورنۍ جګړې د پای نه راهیسې د افغانستان په شمال کې په ملکي بیارغونه کې څرګنده پرمختګ ترلاسه شوی دئ. د زده کړې، اوبو ته د لاسرسۍ او د روغتیاې څارنې په ډګرونو کې بنسټیز او د چټکې اړتیا وړ خدمتونه منځته راغلي دي. خو بیا هم، دولتي نهادونه تر اوسه هم په سختۍ سره خلکو ته د بنسټیزو خدمتونو او عامه مراقبت د برابرولو توان لري. more
ښاروند محور پولیسوالي اوس مهال، افغان ملي پولیس د قانون او نظم د پلي کولو او د خلکو غوښتنو ته د ځواب ویلو په تړاو خپلې دندې په بشپړ ډول نه شي ترسره کولی. د پولیسو کار نه یوازې په افغانستان کې د خراب امنیتي وضعیت له امله ګران دی، بلکې د پولیسو خپلمنځي ستونزې او د کاري نظم کمزورتیا هم د قانون د حاکمیت په تړاو د اغیزمنې پولیسوالۍ مخه نیسي. more
پاکه انرژي د پرمختګ د اړتیا په توګه د بریښنا منظمه رسونه هغه څه دي چې ډیرو لږو افغانانو ته بخښل شویدي. که څه هم افغان دولت د بریښنا د سکتور لپاره یو نوې ماسټر پلان پلي کوي او نوې کیدونکې انرژۍ لپاره ملي ستراتیژي لري، خو بیاهم، یواځې شاوخوا څلورمه برخه وګړي د بریښنا له شبکې سره نښتي دي. more
د سرحدي سیمو ترمنځ پراختیا او همکاري په ځانګړي ډول د غالبو طبیعي شرایطو په دلیل سره د افغانستان، پاکستان اوتاجکستان په سرحدي سیمو کې ژوند له ننګونو سره مخ دی. د افغانستان په شمال ختیځه سیمه کې چې له تاجکستان او پاکستان سره ګډې پولې لري، غرونه، طبیعي یخچالونه او ژورې درې شتون لري. هغه خلک چې په سویل کې له پاکستان سره د پولې په اوږدو کې ژوند کوي، د بیدیاوو او دښتو د سختو شرایطو سره لاس او ګریوان دي. د هوا حرارت ډېر نوساني دی، په غورونو کې ډېر سوړ ژمي او په بیدیاوو او دښتو کې سوځنده دوبی لري. more
د افغانستان د شمال لپاره د څښلو اوبه د څښلو پاکې اوبه د افغانستان د اوسیدونکو لپاره یوه لږه پیدا کیدونکې متاع ده. که څه هم د پاکو اوبو رسونه ښه شویده، خوبیاهم، د افغانستان جمعیت معمولا یواځې د څښلو ککړو اوبو ته لاسرسی لري، چې اکثراً کولرا، د محرقې د تبې او نس ناستې د ناروغېو لامل ګرځي. more
بریښنا د پرمختګ لپاره افغانستان کې د ډېرو کورنېو او تصدېو لپاره، د بریښنا ډاډمنه رسونه د تصور وړ نه ده. د جمعیت یواځې ۳۰ سلنه برخه د بریښنا له شبکې سره تړلې دي، چې په نړېواله کچه د ټیټو کچو له ډلې څخه یوه ده. په ځانګړې توګه د افغانستان په شمال کې دغه وضعیت خراب ده، چېرې چې یواځې یو څو ښارونه او کلي د بریښنا له شبکې سره تړلي دي. more
د افغانستان په شمال کې ثبات جوړونه د افغانستان په شمالي برخو کې د ژوند شرایط ستونزمن دي. ډیر اوسیدونکي د خپل ژوند لپاره په کرهنه او مالداري پورې نښتي دي. دلته نورې دندې چې د عاید ښه فرصتونه ولري ډیر لږ شتون لري. more
د افغانستان د ښه راتلونکي لپاره د ښوونې او روزنې وده د افغانستان په شمال کې د ماشومانو لپاره ښه ښوونه او روزنه ډیره لږه تر سترګو کیږي. د یونیسف په وینا، په افغانستان کې ۳.۷ میلیونه د ښوونځي عمر لرونکي ماشومان ښوونځیو ته نه ځي چې ۶۰ سلنه یې نجونې دي. جګړې او وسله والو نښتو ژورې اغیزې درلودلې دي. more
ټولو هیوادوالو دپاره حقوقي ډاډمنتیا د افغانستان اساسي قانون چې په ۲۰۰۴ کال کې تصویب شوی د نارینه او ښځینه وو لپاره مساوي حقوق تضمینوي. دا د افغانستان لخوا لاسلیک شوو د بشري حقونو نړیوالو تړونونو کې هم منعکس کیږي. پداسې حال کې چې ډیری نوي قوانین او پالیسۍ د نوي قانوني سیسټم روحیه تعقیبوي، خو پلي کیدل یې ډیر ورو روان دي. more
د غوره زیربناو لپاره د حکومتولۍ د جوړښتونو پیاوړي کول د افغانستان په شمال کې د ژوند کولو شراېط تر اوسه هم خراب دي. د جمعیت اکثریت بنسټیزو زیربناو او عامه چوپړتیاو ته یواځې محدود لاسرسی لري. د نورو څیزونو ترمنځ هلته د سړکونو، پلونو، د څښلو د پاکو اوبو، کرنې لپاره د اوبو لګولو د سیسټمونو، د بریښنا رسولو، د سیلابونو په مقابل کې ساتنه او د ښوونځېو د نه شتون ستونزه موجوده ده. more
دوامداره اقتصادي پراختیا او کار جوړونې ته وده ورکول له کلونو راهیسې په افغانستان کې اقتصادي وده په ټپه ولاړه ده. په هېواد کې ستونزمن امنیتي وضعیت او سیاسي بې ثباتي د پانګونې چاپېریال او د دندو په بازار منفي اغېزه لري. ډېری راستانه شوي کډوال او داخلي بې ځایه شوي کډوال له دمخه د کار ستونزمن بازار لا پسې خرابوي. more

کيسې