خپلواکۍ ته وده ورکول

د څو لسیزو شخړو له امله د افغانستان د بیخبناوو زیاتې برخې له منځه تللي دي. د برښنا او اوبو رسول په پراخه کچه شتون نلري، ښوونځي او روغتونونه هم په بسیا ډول نه لیدل کیږي چې د خلکو اړتیاوې مرفوع کړي.

وضعیت

افغان دولت نه شي کولای په یوازې توګه د خپلې بودجې څخه د بیارغونې کارونه تمویل کړي. د دولتې بودجې ۷۰ سلنه اوس مهال د بهرنیو سرچینو لکه د افغانستان د بیاجوړونې د وجهي صندوق (ARTF) له خوا تمویلیږي.

موخه

پورتنۍ وجهي صندوق د افغانستان د دولت د استقرار سره مرسته کوي، د حکومت د پراختیایي اقدامونو څخه ملاتړ کوي، فعال ملکي خدمت ته وده ورکوي، د بنسټیزو ټولنیزو خدمتونو څخه ملاتړ کوي او د بې وزلۍ د کچې په ټیټولو کې مرسته کوي. د دې صندوق موخه داده چې افغانستان په راتلونکي کې خپله بودجه او پراختیایې چارې پخپله تمویل کړي او په اوږدمهال کې د بهرنیو مرستو څخه خپلواک شي.

اقدامونه او پایلې

د افغانستان د بیاجوړونې ایمني وجهي صندوق ( (ARTFد افغان حکومت څخه د هغه د ملي پراخیتا د ستراتیژۍ په پلۍ کولو کې مرسته کوي. د دې صندوق سره د ۳۰ مرستندیو هیوادونو زیات مالي مرسته کوي چې یوازې د ۲۰۱۸ او ۲۰۲۰ کلونو تر منځ د دوه میلیارده یورو په کچه بودجه لري. د ۲۰۰۲ کال راهیسې کله چې دا صندوق منځته راغی تر اوسه پورې په ټولیزه توګه د لس میلیارده یورو نه زیات دې صندوق ته ورکړل شوي دي، چې په دې توګه دا وجهي صندوق د افغانستان د ملکي سکتور عمده تمویل کوونکی سرچینه شمیرل کیږي.

د المان حکومت د المان د اقتصادي همکاریو او پراختیا فدرال وزارت (BMZ) له لارې د ۲۰۰۲ کال راهیسې د نوموړي وجهي صندوق سره مالي مرسته کوي او د ۲۰۰۲ او ۲۰۰۸ کلونو تر منځ یې ۷۵۵،۵ میلیونه یورو هغه ته ورکړیدي، چې په دې توګه المان د دې صندوق یو له عمده مرستندیو هیوادونو څخه شمیرل کیږي. دا وجهي صندوق د نړیوال بانک له خوا اداره کیږي.

المان هر کال مالې مرستې برابروي

المان هر کال د افغانستان د بیاجوړونې په وجهی صندوق کې پیسې اچوي. په ۲۰۱۸ کال کې المان ۶۲،۵ میلیونه یورو نوموړي صندوق ته برابرې کړې چې د هغې له ډلې څخه ۳۰ میلیونه یورو د ولسي تړون د پاره تخصیص شوې وې چې د افغانستان د ملي لومړیتوبونه څخه یو لومړیتوب ګڼل کیږي. د دې تړون موخه داده چې په ټول هیواد کې د بې وزلۍ کچه راټیټه شي او په ټولو سیمو کې بنسټیز عامه خدمتونه برابر شي.

د اصلاحاتو دپاره هڅونې

د افغانستان د بیاجوړونې وجهي صندوق د مالي هڅونو د برابرولو له لارې په هیواد کې د اصلاحاتو څخه د لومړیتوب په دوو ډګرونو کې ملاتړ کوي: لومړۍ، افغانستان باید داسې جوړښتونه منځته راوړي چې عامه خدمتونه او د خلکو څخه د حکومت ملاتړ لاډیر اغیزمن کړي او خصوصي پانګونې او ټولنیزې برخه اخیستنې ته وده ورکړي. دویم، افغان دولت باید د دولتي مالي مدیریت چوکاټ ته سمون ورکړي. که هیواد په نوموړو ډګرونو کې لنډمهالو هوکړل شویو موخو ته ورسیږي، د نوموړي وجهي صندوق څخه به پیسې ترلاسه کړي.

د معاشونو او پراخیتایي کارونو تمویلول

وجهي صندوق جاري لګښتونه لکه د دولت د ملکي کارکوونکو معاشونه تمویلوي او همدارنګه د کلیوالي پراختیا، کرنې، بیخبنا، ښه حکومتوالي، او ټولنیز او بشري پراختیا په ډګرونو کې د ځانګړيو ملي پراختیایي پروګرامونو څخه ملاتړ کوي. دا صندوق د ناوړې ګټې اخیستنې او اداري فساد د مخینوي په موخه د مالي وجهو د کارولو څخه څارنه کوي.

سیاسي ډیالوګ او د مرستندیو لوریو همغږي

برسیره پردې، د افغانستان د بیاجوړونې وجهي صندوق د نړیوالې ټولنې او افغان حکومت تر منځ د سیاسي ډیالوګ دپاره یو پلاتفرم منځ ته راوړی دئ. له دې لارې مرستندوی لوري خپل کارونه او مرستې همغږې کوي.

د دولتي جوړښتونو منځته راوړل

د افغانستان د پایښتونکي بیاجوړنې او پراختیا دپاره د اغیزمنو دولتي جوړښتونو جوړول ډیر اړین دي. کله چې دغه راز جوړښتونه په ملي، ولایتي او ولسوالۍ کچه منځته راشي، د افغان حکومت به وتوانیږي چې خپل مسئولیتونه په غاړه واخلي او خپلې دندې ترسره کړي. له همدې کبله وجهي صندوق یو غوڅ رول لوبوي: دا صندوق د افغانستان د دولتي بودجې په گډ تمویل سره په هیواد کې د دولتي جوړښتونو څخه ملاتړ کوي او په دې توګه د دې کار په تامینولو کې مهمه او نیغه ونډه اخلي چې افغان دولت فعال وي. دا کار ډیر مهم او اړین دئ ترڅو هیواد دې ته وتوانوي چې په اوږدمهال کې د حکومت په بودجه کې د بهرنیو مرستو د اچولو نه خپلواک شي.

په یو نظر کي

پروګرام:
د افغانستان د بیاجوړونې ایمني وجهي صندوق (ARTF)
دستور ورکوونکي اداره:
د المان د اقتصادي همکاریو او پراختیا فدرال وزارت (BMZ)
شریک:
د افغانستان حکومت, نړیوال بانک (د مالي وجهو مدیر)
پلی کونکي اداره:
د المان د KfW د پراختیایي بانک له لارې د المان تمویل شوې مرستې
ولایتونه:
ټول هیواد
د پروګرام موخه:
د افغان دولت استقرار او د هغه د ظرفیتونو پیاوړي کول ترڅو چې پراختیایي کارونه پخپله تمویل کړي
ټوله موده:
د ۱۳۸۰ له مرغومي – ۱۳۹۸ لیندۍ